Ook ‘echte’ designers moeten creatief blijven …

Even ter herinnering:de heer Louboutin is designer van, zoals u allen weet, dure damesschoenen met rode zolen; een ‘echte’, beroemde designer dus ... Louboutin had die rode zool beschermd als merk. Van Haren verkocht vorig jaar ook damesschoenen met rode zolen. Louboutin sprong er boven op en won de rechtszaak wegens merkinbreuk. In een eerdere column maakte ik al bezwaar tegen die uitspraak, omdat daardoor onterecht een onderdeel van een schoen — de (rode) zool — eeuwigdurend gemonopoliseerd werd.

Een Belgische rechter zag dat ook zo. In een zaak die speelde tussen Louboutin en een Belgische ‘inbreukmaker’ heeft de rechter het ‘rode-zolenmerk’ van Louboutin namelijk vernietigd. Natúúrlijk, zegt de rechter, kun je een bepaalde vorm als merk beschermen; dat kan echter niet als die vorm beslissend is voor de esthetische aantrekkelijkheid en dus voor de marktwaarde van het product. Dan helpt het Louboutin niet echt als de rechter heeft gelezen dat Louboutins schoen met rode zool is verkozen tot meest sexy schoen van 2012 en een koopster verklaart dat ze nooit zoveel geld had uitgegeven aan een paar schoenen als er geen rode zolen onder hadden gezeten ... En, ja, schrijft de rechter fijntjes: rode zolen blijken al geruime tijd gangbaar te zijn voor damesschoenen, dus zo onderscheidend is het allemaal niet meer! Tja, meneer Louboutin: streep door je merk (voor de hele Benelux), weer creatief worden en iets nieuws bedenken! Máár … en ik ben niet voor niets advocaat …: Louboutin kan nog bezwaar maken tegen deze uitspraak en het zou me niet verbazen als hij dat doet bij zo’n schoen als kaskraker.

De rechter was er al ‘klaar mee’, maar geeft ons allen toch nog een gratis college. Een merk is een herkenningsteken van welke onderneming iets afkomstig is. Een Coca Colaflesje is ook beschermd als vormmerk, maar wat verkocht wordt is de inhoud. Als vormmerk en wat verkocht wordt één zijn, zoals de schoen met rode zool, ziet de consument dat niet als herkenningsteken, tenzij je de eerste bent die die vorm toepast. In de woorden van de rechter: als dat teken “op significante wijze afwijkt van de norm of van wat in de betrokken sector gangbaar is”.

Moederdagtip: binnenkort kunt u waarschijnlijk weer rode zolen bij Van Haren kopen.

mr. Hub Dohmen.

Dohmen Advocaten - Van idee tot product, wij spreken uw taal en kennen uw recht

Gelijkgestemde zielen

Daphne Doemges-Engelen

Hoe vaak lees je niet over een geweldig idee, nieuw merk of slim product, en denkt: dat had ik ook kunnen bedenken…? Tja, vaak dus. Want meestal zijn de beste ideeën in een of twee zinnen samen te vatten. Sterk door eenvoud. Als freelance journalist wordt mijn inventiviteit vaak tot het uiterste op de proef gesteld. In deze tijd moet je vooral proactief zijn, bijzondere ideeën aandragen voor inspirerende verhalen en liefst zo creatief, onderscheidend en origineel mogelijk.

Uit onderzoek van de University of Queensland blijkt dat wat mensen creëren voor een groot deel afhangt van anderen om hen heen. Creatievelingen zijn een product van de groep en de samenleving waarin ze zich bevinden, stelt professor Alex Haslam van de University of Queensland. Hij geeft aan dat mensen gemotiveerd raken als ze tot een groep behoren of er juist buiten vallen. Op die momenten gaan ze op zoek naar bijzondere creatieve uitdagingen. Haslam denkt dat creativiteit niet ‘zomaar’ ontstaat, maar voornamelijk als je samenwerkt met gelijkgestemden. Mensen die je stimuleren en aanmoedigen, en die het vooral ook eerlijk zeggen als je idee niet ‘je-van-het’ is.

Ik kan me wel vinden in de theorie van deze professor. Want altijd als ik een brainstormsessie volg, krijg ik daar een enorme boost van. Je steekt elkaar aan met nieuwe ideeën en enthousiasme. En een voorstel van een ander zet je eigen radartjes weer verder in beweging. Vaak leg ik daarom ook nieuwe artikelideeën voor aan iemand uit mijn omgeving; ‘is het wat’? Want ik kan het zelf dan nog zo geweldig vinden, zitten anderen er wel op te wachten? Natuurlijk, het is jammer als iemand het idee waar je zorgvuldig op zat te broeden afwijst met een lauwtjes ‘mwah…’. Maar het zet je wel weer aan het denken, je zoekt andere invalshoeken op om met een écht verrassend idee te komen. Dus creatief zijn, dat ben je vooral in een samenspel met anderen. Een mooi voorbeeld is dit platform van gelijkgestemde zielen!

Daphne Doemges-Engelen
Textworld
www.facebook.com/textworldnl

Ja maar

Charlotte Grips

Doelen voor 2013: baan afronden en volledig zelfstandig als fotograaf werkzaam zijn…..
Resultaat tot nu toe: nog steeds werkzaam in andere baan die me eigenlijk dusdanig veel tijd kost dat ik het bijna niet meer kan combineren met het fotograferen waar ik steeds meer opdrachten voor krijg.

Vragen: Kan ik in deze tijd mijn baan wel opzeggen, is dit wel verstandig? Blijven er het komende jaar nog zo veel opdrachten komen? Hoe kan ik er meer krijgen, zodat ik wel mijn baan op kan zeggen? Hoe krijg ik meer continuïteit in mijn werk en mag ik dat wel verwachten? Moet ik mijn doelen bijstellen en realistischer zijn?

En zo ga ik het laatste kwartaal van 2013 in. De Troonrede is geweest, Algemene Beschouwingen en al met al mag ik nog steeds niet klagen. Ik heb fijn te werken, met het mooiste werk wat er is, maar ik wil meer. En daar zit nu het grootste probleem. Ik maak geen reclame voor mijn bedrijf, adverteer niet, maar heb het van mond tot mond reclame en zo nu en dan eens een kaartje uitdelen. Stel je nou voor dat ik wel reclame zou maken, zou dat dan nog meer werk opleveren? Ik vind het ook zo lastig om een mooi en goed portfolio op te bouwen, voor de ene klant heb je portretten nodig en voor de andere opdrachtgever een serie bedrijfsopnames.

Stijlpikkers ...

Hub Dohmen

… is de titel van een lied dat ooit door een Amsterdamse rapgroep werd geschreven. Ik citeer hier niet, dit is een nette site ... Een auteursrechtelijk beschermde creatie namaken mag niet. Maar wat als je “slechts” de stijl kopieert? Volgens onze hoogste nationale rechter, de Hoge Raad, mag dat, ook als dat kopiëren nodeloos is en verwarring wekt.

Het criterium “nodeloos verwarring veroorzaken” dateert uit een zaak over hijskranen uit 1953 (over wat we noemen ‘slaafse nabootsing’). Iets auteursrechtelijks viel aan de hijskraan niet te ontdekken en een modelrecht of octrooi zat er ook niet op. Helemaal vogelvrij was de originele hijskraanmaker echter niet: “Nabootsing is alleen dan niet geoorloofd indien men zonder aan de deugdelijkheid en bruikbaarheid afbreuk te doen op bepaalde punten evengoed een andere weg in had kunnen slaan en men door dit na te laten verwarring sticht.” Oftewel: als iets niet beschermd is volgens enig recht van intellectuele eigendom (zoals auteursrecht) en een 100% kopie nodig is voor de functionaliteit, zet er dan ten minste een andere striping op.

Nu weer terug naar de schilderstijl. Het gerechtshof had een schilder die in een schilderij van een ander een kopie van zijn werk zag gedeeltelijk gelijk gegeven door zijn stijl te beschermen met het ‘1953-leerstuk’. Het hof had weliswaar beslist dat het schilderwerk van de ander geen kopie was van het schilderij van de schilder. Wat dat betreft was er dus geen inbreuk op het auteursrecht van de schilder. Het hof vond echter wel dat de stijl was gekopieerd. Een stijl is echter niet auteursrechtelijk beschermd. Het hof vond dit kennelijk zó zuur voor de schilder dat het besliste dat het kopiëren van een stijl dan weliswaar niet auteursrechtelijk verboden is, maar dat het wel onrechtmatig is (volgens het ‘1953-leerstuk’).

De dynamische balans tussen herkennen en verkennen

Babs Baay

Hoewel het intrinsieke doel van de ontwerper creëren, vernieuwen, innoveren en uitvinden is. Is dit slechts de methode om het extrinsieke doel van de opdrachtgever te bereiken. Namelijk doel(groep)treffende communicatie van de boodschap van de opdrachtgever. Een veel gehoord én gehanteerd adagium van ontwerpers luidt dan ook: ‘Form Follows Function’. Met deze gouden maatstaf in handen balanceert de ontwerper over het projectkoord op weg naar het doel van de opdrachtgever. Elke stap en elke creatieve gedachte zal aan deze maatstaf worden geijkt. Dien gevolge wordt het ene idee verder uitgewerkt en bijgesteld, het andere verworpen.

Echter zijn deze verworpen ideeën innovatief en creatief beschouwd vaak het interessantst. De ironie is dat deze innovatieve ideeën ook juist vanwege deze kenmerken – vaak door de grafisch ontwerper zelf - bij het ontwerpen in opdracht verworpen zullen worden. Als een ontwerp té vernieuwend is en daarmee in feite nergens meer aan appelleert of refereert wordt er onvoldoende tot geen inhoud gecommuniceerd. Waardoor de ontvanger er letterlijk géén boodschap meer aan heeft. Daarbij durft ook niet iedere opdrachtgever de controversie van een te vooruitstrevend ontwerp aan. Of ontbreekt simpelweg de tijd, het budget of institutionele kracht voor adaptieve implementatie van een nieuwe stijl.

Daarom zoekt een grafisch ontwerper tijdens zijn koorddans steeds naar de juiste balans tussen herkenning en creatieve innovatie van het ontwerp. Zonder herkenning geen communicatie en zonder authenticiteit geen identiteit! De magie is dat deze semantische balans onder invloed van de tijdsgeest steeds weer verschuift. De betekenis en beleving van kleuren, vormen, stijlen en symbolen is constant aan culturele, maatschappelijke, sociale en technologische veranderingen onderhevig. Het is bij iedere opdracht de kunst deze dynamische balans te vinden!

Babs Baay / Art-Director
www.babsbaay.nl
Twitter: @BabsBaay