Duurzaam bouwen

Clairette Gitz

Bouwt een vogel een duurzaam nest? Een vogel bouwt primair een nest om eieren te beschermen, sommige vogels verzamelen bouwstoffen zoals takjes en hangen dit aan een boom, eenden dekken het af met eenden-dons om te kunnen gaan foerageren, andere gebruiken bestaande holtes in oevers of gebouwen, maar er zijn ook vogels die een nestruimte eerst versieren om een vrouwelijke vogel te lokken. Veel van deze nesten zijn tijdelijk en voor een bepaald gebruik.

Wat verstaat men onder duurzaam bouwen? Daar bestaat nogal enige spraakverwarring over. Bij sommige gebouwen gaat het over het gebruikte materiaal, of dat belastend is voor het milieu bij toepassing ,bij fabricage en bij sloop. Bij andere gaat het over de energie-belasting die ontstaat doordat het verblijven in het huis of het gebouw gekoeld of verwarmd wordt. Duurzaam wordt ook gebruikt voor de levensduur van een gebouw. Of een gebouw heeft een duurzaam karakter omdat het dierbaar is geworden of een bepaalde status uitstraalt, of omdat het een dusdanige maatvoering of constructie heeft dat het makkelijk voor een ander doel hergebruikt kan worden.

Zorgland en participatiemaatschappij

Clairette Gitz

Plots beland je dan in “Zorgland” met zorgtaal (met een eigen jargon: b.v. bukmoment of “bagsters”) en casemanagers, (een mens wordt een case, een geval), specialisten, (ik zag 5 verschillende geriaters voor 1 persoon,) overbelaste huisarts-receptionisten, die getraind lijken in afpoeieren, de huisarts, (gaat over medicatie niet over zorg), artsen in opleiding, thuis-zorgers, (elke dag verschillende), huishoudelijke hulpen, (ook aanvankelijk steeds verschillende), wat mag wie doen, wijkverpleegsters, thuisprikken door 2 verschillende diensten, ambulance personeel, 1e hulpposten, huisartsenposten voor weekend en ‘s-nachts, alarmering mogelijkheden, een zak voor een week met 7 opwarmmaaltijden, lijstjes, die hiervoor moeten worden ingevuld, mantelzorg, WMO en AWBZ en alle op tilt zijnde veranderingen en wachtlijsten. Een ouder van mij behoeft n.l. hulp, zoals vele nog thuiswonende ouderen.

Zoek uw weg in het Zorgland-proces en thuiswoon-land en krijg reorganisatie kriebels. Maar waar te beginnen en ook de zorg is in transitie, dus lijk je iets te begrijpen, binnenkort is het weer anders. Drempels, die te hoog zijn voor rollators, deuren die te zwaar zijn bij entrees van de flat, het spiegelgladde betonvlak bij de lift waar ze op uitgleed en op haar hoofd viel. Er bestaan thuiszorgwinkels, waar je kunt kopen of lenen, wat wordt wel of niet vergoed? Ik heb ook een super-uitvinding ontdekt nl een rollator die je in een handomdraai tot een rolstoel ombouwt, kan ze nog even lopen en daarna zitten, dan kom je nog ergens en blijft ze in beweging, wat goed voor de hersenen is. Maar het ene onderdeel valt onder de AWBZ, het andere onder de WMO, dus hiervoor komt geen vergoeding. Ouderenriksja’s met lage opstap heb ik nog niet ontdekt, dat wordt dus op iets langere afstand, die normaliter te fietsen is, de auto. En parkeren in de stad is geen pretje en op korte afstanden belast je het milieu zwaarder.

Cyclisch bouwen en circulaire economie

Clairette Gitz

In de komende tijd zal er een schaarste aan grondstoffen ontstaan. Alhoewel bij het slopen van gebouwen de laatste jaren het sloopmateriaal vaak hergebruikt wordt, is het gunstiger van te voren een gebouw zo te ontwerpen, dat het, wanneer het dienst heeft bewezen, makkelijk uit elkaar te halen is. Bouwpuin wordt als granulaat tot vulmiddel gebruikt, aluminium wordt omgesmolten, maar dit is degradatie van de grondstof en omsmelten kost energie. Het is van belang bij de bouw van nieuwe projecten er rekening mee te houden, dat de toegepaste bouwstoffen met behoud van eigenschappen opnieuw na sloop toegepast kunnen worden.

Onlangs bezocht ik een gebouw, waarbij het bouwproces aanvankelijk was opgesteld volgens het principe van het cyclische bouwen, en het in 20 jaar zou worden afgeschreven. Voor het gebouw , dat dan een grondstoffen-depot wordt, zou een grondstoffen paspoort worden opgesteld, waarbij de leverancier ook eigenaar kan blijven van het geleverde product. Dit heet het Turntoo –businessmodel.

Het achterliggende idee is dat fabrikanten eigenaar blijven van het product en de grondstof en dat de afnemer slechts het gebruik ervan betaalt. Op die manier koop je bij b.v. Philips geen lampen meer maar verlichtingsuren. Bezit wordt overbodig. De consument koopt slechts diensten. Het voordeel van dit model is dat de gehele cyclus van maken tot afbreken bij de fabrikant ligt, die er baat bij heeft dat een product of een grondstof makkelijk her te gebruiken is en geïnnoveerd wordt.

Het gebouw werd helaas plots vanwege financieel voordeel over 40 jaar afgeschreven en men wilde eigenaar worden van de toegepaste producten. De reden was dat het er zo goed uitzag dat het wel langer meekon dan 20 jaar, het principe- idee was het doel voorbij geschoten.

Toch is het goed na te denken waarom de bouw en de economie lineair is i.p.v. circulair. De aarde blijft niet eindeloos grondstoffen voortbrengen en het milieu is overbelast geraakt met niet-zelf afbrekende reststoffen. Ook de mens zelf is circulair dus waarom dan toch lineair blijven denken?

Clairette Gitz
Gitz Architecten

Healing environment

Clairette Gitz

Een ongezonde omgeving , daar wil je toch eigenlijk niet in leven. Wanneer wordt een omgeving ongezond genoemd? Vaak gaat het om vervuilde lucht, die niet direct waarneembaar is door bv stank, maar waarbij allerlei stofjes in onze longen komen, die niet bevorderlijk zijn voor onze gezondheid. Deze stofjes zijn meetbaar zoals bv koolmonoxide, bekend, omdat het verstikking veroorzaakt. Ook is overbelasting door geluid ongezond, ook hier zijn regels voor opgesteld en geluidsniveau is ook meetbaar. Een aanwijsbaar gevolg hiervan in onze omgeving zijn geluidswallen, die de achterliggende gebieden vrijwaren van de geluidstrillingen die autobanden veroorzaken op wegdek.

Maar kun je ook ziek worden van een lelijke omgeving? Het omgekeerde wordt wel beweerd nl dat de omgeving een heilzame werking kan hebben. Dit wordt aangeduid met “healing environment”. Vaak wordt direct de link gelegd met ziekenhuizen. In een ziekenhuis liggen mensen om te herstellen, dus alles wat daarbij helpt is meegenomen. Er bestaan onderzoeken naar de heilzame werking van bepaalde kleuren, die een ziektebeeld gunstig beïnvloeden. Ook wordt bijna altijd aangenomen dat natuur, dus veel groen, genezend werkt.

Een ander item zijn “frisse scholen”, hierbij wordt o.a. gemonitord of klaslokalen voldoende geventileerd worden. Maar is het eigenlijk niet schandalig dat het zover is gekomen, dat er met materialen, die ongezonde vluchtige stoffen afstaan aan de lucht, en door slechte ventilatie in gebouwen, er een ongezonde omgeving is gecreëerd. Ik vind dat we daar mee moeten beginnen nl om alles wat belastend is in onze leefomgeving voor de gezondheid uit te bannen. Geen geluidswallen, maar minder of andere autobanden, gesloten of geen verbrandingssystemen van fossiele brandstoffen, zodat er geen koolmonoxide of CO2 teveel in de lucht komt. Dan leven we binnen enige tijd met zijn allen in een “healing environment”.

Clairette Gitz
Gitz Architecten

Collectief particulier opdrachtgeverschap

Clairette Gitz

Er vindt in de bouw -en verwante bedrijven een slagveld aan ontslagen plaats en hypotheken worden nauwelijks verstrekt .Dan vraag je je toch af waar al dat geld dat voortkwam uit winst op bouwwerken gebleven is. Een overzicht van het proces:

Om te bouwen heb je grond nodig. Gronduitgifte verloopt via de gemeente of via een particuliere grondeigenaar.

Tussenlaag 1 : Rente op geleend bedrag voor grondkoop, dus winst voor de bank, winst voor de grondeigenaar.
De grondprijzen verschillen per gemeente en locatie .Op gronduitgifte ten behoeve van kantorenbouw wordt meer verdiend. Wanneer aan gronduitgifte dus geen sociaal plan ten grondslag ligt en dit wordt overgelaten aan marktwerking dan is duidelijk waarom er kantoren leeg staan en er te weinig woningen zijn.

Tussenlaag 2.Winst op soort gronduitgifte bepaalt keuze soort bouwwerk.
Het kan zijn dat de initiatiefnemer bv een projectontwikkelaar niet zelf het bouwwerk gaat gebruiken. De projectontwikkelaar of coöperatie ontwikkelt een plan i.s.m. ondersteunende partijen. Deze zal winst moeten maken op zijn initiatief om zijn onkosten en bestaan te bekostigen.